Kiến thức về đá

Fullerene trong Shungite: phát hiện năm 1992 và những gì khoa học thực sự biết

Năm 1992, các nhà khoa học lần đầu ghi nhận fullerene tự nhiên trong một mẫu shungite. Phát hiện này có ý nghĩa gì, và vì sao không nên thổi phồng nó?

ZenGems · 24/09/2026 · 2 phút đọc

“Đá chứa fullerene” là cụm từ xuất hiện trong hầu hết các bài giới thiệu shungite. Vậy fullerene là gì, ai đã tìm ra nó trong shungite, và phát hiện đó thực sự nói lên điều gì?

Fullerene là gì?

Fullerene là các phân tử chỉ gồm nguyên tử carbon, sắp xếp thành hình cầu rỗng hoặc hình ống. Dạng nổi tiếng nhất là C60 — 60 nguyên tử carbon xếp giống quả bóng đá. Fullerene được tạo ra trong phòng thí nghiệm năm 1985, và công trình này được trao giải Nobel Hoá học năm 1996.

Phát hiện trong shungite năm 1992

Năm 1992, nhóm của Peter Buseck (Đại học Arizona) công bố trên tạp chí Science việc phát hiện C60 và C70 trong một mẫu shungite từ Karelia. Đây là lần đầu fullerene được ghi nhận trong một mẫu đá tự nhiên, ngoài môi trường phòng thí nghiệm — một phát hiện có giá trị lớn với ngành địa chất.

Phát hiện fullerene trong shungite quan trọng với khoa học địa chất, nhưng nó không tự chứng minh bất kỳ công dụng chữa bệnh nào.

Hàm lượng thực tế rất nhỏ

Điều ít được nhắc tới là fullerene chỉ có ở dạng vết: các phép đo được trích dẫn cho thấy cỡ 1–10 phần triệu. Nói cách khác, gần như toàn bộ carbon trong shungite là carbon vô định hình, không phải fullerene.

Vậy nên hiểu thế nào?

Hãy xem fullerene như một chi tiết thú vị trong câu chuyện địa chất của shungite: một loại đá 2 tỷ năm tuổi, nơi lần đầu con người tìm thấy dạng phân tử carbon đặc biệt này trong tự nhiên. Đó đã là một lý do đủ hấp dẫn để sưu tầm và trưng bày.

#fullerene#khoa học#shungite
Chia sẻFacebook

Đọc tiếp

Xem tất cả →